Thay Đổi Chữ Quốc Ngữ

Lâu nay, những người yêu thương tiếng Việt bình thường với một số tài liệu khi nói đến chữ quốc ngữ thường mang đến rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: Thay đổi chữ quốc ngữ

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ lúc bập bẹ, họ đã nói tiếng Việt, và trọn vẹn không có gì khó khăn. Nhưng "tiếng Việt nặng nề quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không tồn tại "thì", không có chia động từ, không có tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì có gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt nặng nề ở chỗ phân phát âm (nghe cùng nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng vào những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt không cần phải cố gắng đổi tiếng mà lại vẫn làm cho một tiếng ấy tất cả nhiều nghĩa khác nhau, bởi vị họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy thuộc vào cường độ và nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ quang đãng Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" nhưng mà người Việt chúng ta không bao giờ để ý. Chỉ cần cầm cố đổi tí đỉnh khẩu âm và không thay đổi khẩu hình thì các chữ "ca, cà, cá, cả" sở hữu nghĩa khác biệt một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa sai loại Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một vào những nơi họ đến ban đầu đó là Trung Quốc, nơi nhưng mà trước đó vài thế kỷ, Maco Polo, doanh gia người Ý, đã đến và với về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng thương hiệu là một cái tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của loại này đều có trình độ tiến sĩ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên những lúc đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp nặng nề khăn trong việc truyền đạo. Vì là những trí thức bao gồm trình độ cao, họ mau lẹ học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không chỉ nói là đủ, mà lại cần phải gồm kinh sách để những con chiên có thể học, đọc theo với truyền lại. Bởi không có giáo sĩ, thầy giảng nào bao gồm thể cụ thế kinh sách. Mà lại chữ tượng hình thì rất khó khăn học, và mất rất nhiều thời gian để học mới tất cả thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại gớm sách nước ngoài.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào những nước này (trong đó bao gồm nước ta) vào thời điểm ấy không phải cơ hội nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, bởi tùy thuộc vào sự vui buồn của quan liêu quân địa phương, tùy thuộc vào thực trạng chính sự yên ổn ả xuất xắc loạn lạc của quốc gia mà các giáo sĩ mẫu Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Xem thêm: Thực Hư Chuyện Đốt Nhang Muỗi Có Độc Không, Nhang Muỗi Có Độc Không

Để tất cả thể truyền lại ghê sách một biện pháp tốt hơn, các giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Và họ đã làm cho việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc và Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc dòng Tên đã đến Hội An. Họ sử dụng tiếng Hán và Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất cấp tốc tiếng Việt và trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để tất cả thể truyền lại ghê sách học thuyết của đạo Thiên Chúa, Pina thuộc một số giáo sĩ không giống đã tất cả kinh nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Song do phải trải qua 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của trung hoa rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt gồm chữ riêng của mình tốt không. Song các triều đại của người Việt trong tương lai đều sử dụng chữ Hán trong số văn bản chủ yếu thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng chế" ra thứ chữ Việt bằng phương pháp mượn chữ Hán nhưng viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán khó một thì chữ Nôm cực nhọc mười. Bởi phải biết với giỏi chữ Hán mới gồm thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn gồm thể học được, viết được nhưng ko thể phổ biến rộng được. Chính vì vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, cơ mà ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral với Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta bố năm từ 1615 đến 1618. Còn tía giáo sĩ còn lại đều đến Đàng vào năm 1624 cùng đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Tuy nhiên, trong số này, chỉ bao gồm giáo sĩ Đắc Lộ mang đến in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La yêu cầu được dân Việt cho là "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.