Thiên văn học việt nam

Xem lại những bài viết cũ của chính bản thân mình trong khoảng tầm mười cha năm qua về ngành thiên văn học tập của Việt Nam, tôi ko khỏi cảm giác nản lòng vì bọn họ đã tân tiến quá chậm, không sở hữu và nhận thức tương đối đầy đủ về tranh ảnh toàn cảnh khoa học hiện đại, chưa tính bị trói buộc bởi những pháp luật quan liêu, và bị giảm bớt bởi thiếu thốn một nền văn hóa truyền thống khoa học. Chúng ta tiến lên một bí quyết dè dặt, trong khi thực tiễn yên cầu phải thay đổi một phương pháp quyết liệt.

Bạn đang xem: Thiên văn học việt nam


*

Là một ngành khoa học trẻ, vật lý thiên văn kết hợp hài hòa cả quan lại sát thực nghiệm và lý thuyết, bên trên thực tế quan lại sát thực nghiệm đang chiếm ưu thế, khi chỉ có một những năm giải Nobel trao cho ngành vật lý thiên văn được dành mang đến các nhà lý thuyết. Đây là điều đáng suy nghĩ cho giới khoa học Việt Nam, vị trí lý thuyết thường bị ngộ nhận là có vai trò quan trọng rộng quan sát và thực nghiệm.

Sự phong phú như vậy cũng hiện diện trong số công nạm và phương pháp mà chúng ta sử dụng lúc quan ngay cạnh Vũ trụ, bao hàm không chỉ tổng thể phổ điện từ mà cả những tia vũ trụ. Đột phá trong khả năng chinh phục không khí hồi thập kỷ 1960 đóng vai trò thiết yếu dẫn tới sự phát triển khoái lạc của vật lý thiên văn, mang đến phép chúng ta khám phá Vũ trụ với những tần số vốn dĩ bị triệt tiêu bởi khí quyển Trái đất và những cuộc thám hiểm ngoài không gian trước trên đây không chạm tới được. Đồng thời, những đài thiên văn ở mặt đất cũng khai thác triệt để các kỹ thuật vô cùng hiện đại như công nghệ quang quẻ thích ứng (adaptive optics) và giao sứt vô tuyến.Một ngành khoa học kỳ thú và phát triển mạnh mẽ cấp tốc chóng như vậy không nên vắng bóng trong bức tranh khoa học toàn cảnh của Việt Nam. Mặc dù chỉ những nước giàu có, hoặc thường là sự hợp tác của vài quốc gia, mới đủ khả năng phóng các vệ tinh hoặc xây dựng những đài thiên văn mặt đất khổng lồ, tuy thế dữ liệu họ ghi nhận được có thể phân tách sẻ tới bất kỳ ai đến thấy đủ khả năng khai thác, phát huy một cách hiệu quả. Như tôi thường nói, tất cả chúng ta đều được mời đến dự bữa tiệc này, bầu trời là của phổ biến mọi người. Đã đến lúc phấn đấu xây dựng một ngành thiên văn học hiện đại ở vào nước. Chúng ta có đủ các cá nhân tài năng vào nước để ươm mầm đến một chương trình như vậy. Việt nam giới cần một viện thiên văn học đóng vai trò như một trung trung tâm nghiên cứu khoa học xuất sắc. Thiên văn học cũng cần được chuyển vào vào số các ngành đào tạo tiến sỹ.Là một ngành khoa học trẻ, vật lý thiên văn kết hợp hài hòa cả quan liêu sát thực nghiệm và lý thuyết, trên thực tế quan lại sát thực nghiệm sẽ chiếm ưu thế, lúc chỉ có một trong thời gian giải Nobel trao cho ngành vật lý thiên văn được dành đến các nhà lý thuyết. Đây là điều đáng suy nghĩ mang đến giới khoa học Việt Nam, chỗ lý thuyết thường bị ngộ nhận là có vai trò quan liêu trọng hơn quan sát và thực nghiệm. Lúc đã 51 tuổi, Darwin viết thư gửi mang lại Bates, người vừa trở về từ chuyến thám hiểm rừng Amazon, nói rằng “một nhà quan tiền sát giỏi nghĩa là một nhà lý thuyết giỏi”. Quả thực Darwin là người giỏi cả hai. Đây là điều chúng ta cần dạy cho sinh viên: nếu họ muốn trở thành các nhà lý thuyết, họ cần phải học về quan tiền sát và thực nghiệm; ngược lại, nếu muốn trở thành các nhà quan liêu sát giỏi thực nghiệm, họ phải học lý thuyết. Đừng bao giờ tạo mang lại ai ấn tượng không đúng lệch rằng có một thứ bậc cao thấp vào khoa học: tất cả mọi phương diện đều có vẻ đẹp đáng trân trọng nếu chúng được khám phá và thực hành một cách chặt chẽ và khéo léo.Là một ngành “khoa học lớn”, vật lý thiên văn dựa nhiều vào những nỗ lực tập thể. Hầu hết các nhà vật lý thiên văn từng nhận giải Nobel tốt giải Breakthrough đều làm việc theo nhóm. Việt nam cần giữ ý điều này, không chỉ vào việc ca ngợi và hỗ trợ các nhóm nghiên cứu mà cả vào việc ghi nhận xứng đáng lúc đánh giá công sức nhà khoa học. Ko quá lời lúc nói rằng ngày nay ở Việt Nam, người ta cảm thấy cần đứng tên riêng biệt và chỉ dẫn một công bố tồi rộng là đứng tên thông thường trong một nhóm tác giả của một công bố tốt. Lẽ ra, khi một tiến sỹ được đào tạo ở nước ngoài trở về nước, nếu có năng lực xuất sắc anh ta bắt buộc được khuyến khích và hỗ trợ để thành lập một nhóm nghiên cứu mới, hoặc nếu không xuất sắc nhưng đủ giỏi thì cần được khuyến khích gia nhập một nhóm nghiên cứu sẵn có nào đó. Tuy thế trên thực tế, anh ta đa phần sẽ bị bỏ rơi một mình, tự luân phiên xở đối kháng độc, thường là chỉ phát triển tiếp từ đề tài tiến sỹ của mình và duy trì những mối quan tiền hệ từng có ở nước ngoài. Đây hẳn ko phải là cách để chúng ta phát triển một nền khoa học hiện đại vào nước. Đã qua thọ rồi cái thời một người đơn lẻ có thể nhảy ra khỏi bồn tắm và reo lên Eureka như Archimedes thuở xa xưa.

*
Vào tháng bốn năm 2014, trên phố trở về xuất phát điểm từ 1 hội nghị về ngoại hành tinh ở Quy Nhơn, Michel Mayor đã tới thủ đô và trình diễn một bài thì thầm khoa học đại bọn chúng tại ĐH Sư phạm Hà Nội. Trong ảnh là Michel Mayor cùng Phạm Ngọc Điệp, Trưởng phòng thiết bị lý Thiên văn và Vũ trụ, Trung vai trung phong Vũ trụ Việt Nam, vẫn dịch bài xích nói của ông sang trọng tiếng Việt.

Xem thêm:

Thách thức đến sự phát triển vật lý thiên văn ở Việt phái nam là đa số mọi người thiếu nhận thức về sự phát triển cấp tốc chóng cũng như sự phong phú dồi dào của ngành khoa học này. Nhiều người nhìn nhận về ngành thiên văn với lăng kính lạc hậu của sáu mươi năm trước, đến rằng đây là ngành ko có ứng dụng và không cần phải giảng dạy. Thật không may, ko chỉ công chúng mà cả những người làm chính sách khoa học cũng cùng một lăng kính như vậy.Tôi còn nhớ ít năm trước, một vào những cây đa cây đề của khoa học Việt phái nam (một nhà lý thuyết) tuyên bố rằng Việt Nam ko thể hỗ trợ phát triển ngành vật lý thiên văn vì chỉ những nước giàu mới có thể chế tạo kính thiên văn và phóng vệ tinh. Tôi đã phản đối, nói rằng đó là nhận thức hoàn toàn sai. Lấy ví dụ như các dữ liệu từ ALMA, đài thiên văn vô tuyến hàng đầu bên trên hành tinh, vẫn được sử dụng bởi các nhóm nghiên cứu như của chúng tôi, tương tự như với các nhóm nghiên cứu giỏi nhất trên thế giới. Hoàn toàn miễn phí nếu sử dụng một năm sau thời điểm được công bố, những dữ liệu này là tài sản vô cùng quý giá cần được khai thác triệt để. Tuy nhiên có lẽ những người làm chính sách khoa học ở Việt Nam không nhận thức đầy đủ giá trị của cơ hội này. Chỉ ít tháng trước, vị chuyên viên cây đa cây đề mà tôi đề cập, lại tiếp tục chỉ dẫn cùng một phát biểu không nên lầm. Chúng ta cần hiểu rằng việc quan tiền sát Vũ trụ chẳng hề tốn kém chút nào, chúng ta đâu cần tiền để cài sắm trang thiết bị, chỉ cần tài trợ cho các hoạt động đào tạo, việc tham gia các khóa học, hội nghị, đưa ra phí ăn uống nghỉ ngắn ngày của các nhà khoa học quốc tế và Việt kiều đến Việt Nam, hoặc các nhà khoa học trong nước ra nướcngoài.

Thách thức mang lại sự phát triển vật lý thiên văn ở Việt phái nam là đa số mọi người thiếu nhận thức về sự phát triển nhanh chóng cũng như sự phong phú dồi dào của ngành khoa học này. Nhiều người nhìn nhận về ngành thiên văn với lăng kính lạc hậu của sáu mươi năm trước, mang đến rằng trên đây là ngành không có ứng dụng và không cần phải giảng dạy. Thật ko may, ko chỉ công chúng mà cả những người làm chính sách khoa học cũng cùng một lăng kính như vậy.

Gần đây chúng tôi đã có kiến nghị về sự cần thiết của việc dạy và làm nghiên cứu vật lý thiên văn vào chương trình KH&CN quốc gia về vũ trụ giai đoạn 2020-2030, vào đó chỉ ra những ứng dụng của lĩnh vực này – không khó để thấy rằng mạng internet từng được CERN phát minh, hay các công nghệ vệ tinh và không khí đều gắn bó mật thiết với vật lý thiên văn. Mặc dù nhiên, cần làm rõ rằng động lực chính để phát triển vật lý thiên văn ở Việt nam giới là niềm tin rằng một quốc gia phát triển phải có những hoạt động nghiên cứu bên trên tuyến đầu tri thức của nhân loại; đó là lời kêu gọi đến sự xuất sắc, quyết trung ương làm nghiên cứu bên trên các lĩnh vực mà vào những giai đoạn khó khăn trước đây đất nước không có điều kiện xây dựng. Đó là quan lại điểm mọi nhà khoa học trên thế giới cùng phân chia sẻ, rằng các trường đại học có chất lượng tốt thì đều là nơi chủ trì và hỗ trợ đến những nghiên cứu bên trên tuyến đầu. Sự thật đã được thừa nhận là những ngành khoa học đó đều là thao trường tuyệt vời để đào tạo nhân lực KH&CN.Để kết thúc, tôi xin 1-1 giản lấy lại những dòng từng viết cách trên đây một năm, mà tiếc rằng đến ni vẫn còn nguyên tính thời sự.Khi nào thì Việt phái nam mới nhận thức đúng về hiện trạng của khoa học hiện đại? Có đáng buồn không khi vật lý thiên văn, có lẽ là lĩnh vực vật lý sôi động nhất ngày nay, hầu như bị bỏ quên tại các trường đại học Việt Nam. Một nhà nghiên cứu trong nhóm chúng tôi từng kiến nghị gửi vật lý thiên văn vào chương trình đào tạo tại tối thiểu một trường đào tạo tiến sỹ ở Việt Nam, nhưng kiến nghị đó bị từ chối. Ngày nay, các sinh viên làm thạc sỹ giỏi tiến sỹ với chúng tôi buộc phải ngụy trang tên ngành học thành “vật lý nguyên tử” xuất xắc “vật lý hạt nhân”, như thể vật lý thiên văn là một từ cấm kỵ. Người ta từ chối đề nghị thành lập ngành vật lý thiên văn với lý vì chưng là ko có đủ số lượng các nhà vật lý thiên văn ở vào nước! Với lý lẽ đó thì hẳn là năm 1944, Võ Nguyên Giáp chẳng thể được phong làm bốn lệnh lúc mà ông không có kinh nghiệm quân sự chính quy và quân đội chính quy trước đó cũng không tồn tại! Chúng ta đang sống ở một đất nước mà những trang sử vẻ vang nhất được viết đề nghị bởi lòng quả cảm và sự quyết đoán. Vậy mà ngày ni sao lại có sự bảo thủ và trì trệ, đi ngược lại tiến bộ như vậy?Chúng ta hiểu rõ những tại sao làm hạn chế sự phát triển như ước ao muốn của khoa học vào nước:- Văn hóa chúng ta chưa coi trọng đúng mức tri thức và năng lực như với tiền bạc. Hậu quả là các nhà khoa học thu nhập quá thấp, ảnh hưởng tới nhân phẩm của họ, nếu so sánh với thu nhập của những người làm quản lý, giỏi các chủ nhiệm dự án.- Chúng ta thiếu tầm nhìn vào chính sách đáp ứng những đòi hỏi của nền khoa học và công nghệ đất nước và hướng tới một nền khoa học hiện đại hiện diện trên những tuyến đầu của tri thức nhân loại. Hậu quả là một nền giáo dục đại học lạc hậu, với quá nhiều sinh viên được đào tạo vào các ngành quản trị, marketing, truyền thông,… và không đủ người được đào tạo vào những ngành mà năng lực đòi hỏi sự tích lũy qua nhiều năm đào tạo công phu. Một hệ quả khác là chênh lệch giữa chương trình đào tạo trong trường với thực tiễn đất nước. Vật lý hạt nhân ngày nay vẫn được dạy theo cách tôi được học từ sáu mươi năm trước. Việt Nam đến thấy thất bại vào việc đào tạo đội ngũ kỹ sư và nhà khoa học phục vụ chương trình điện hạt nhân trước đây. Vật lý thiên văn, ngành khoa học trên tuyến đầu của lĩnh vực vật lý hiện đại, ko hề được đào tạo ở trình độ tiến sỹ; đề xuất thành lập ngành này ở vào nước ko được ủng hộ.

*